Zmiany objętości twardniejącego kamienia cementowego wskutek oddzia­ływania wilgoci — to kontrakcja, narastanie, skurcz ek i pełzanie su. Skurcz jest zjawiskiem technicznie szczególnie ważnym, bo całkowicie nie­pożądanym. Badania naukowe idą w kierunku jego dogłębnego poznania w celu skuteczniejszego zwalczania lub przynajmniej opanowania jego skut­ków. Prac naukowych z tej dziedziny jest niezmiernie dużo, ale wyniki są trudne do zinterpretowania, a tym bardziej trudne do zgeneralizowania. Nie mamy nawet wzorów statystycznych dostatecznie prostych, by mogły być stosowane w praktyce betoniarstwa. W czołówce badaczy znajdują się przede wszystkim Francuzi, jak R. L'Hermite, R. Dutron, H. Lafuma; na ich to pra­cach oparte są przeważnie dalsze wywody. Ograniczamy się tu do omawiania głównie zaczynów i zapraw normowych.