Kruszywa otoczakowe to produkty oddziaływania wody, powietrza i tempe­ratury na skały. Pod wpływem tych działań fizycznych i chemicznych skały kruszeją powoli, ale nieustannie. Większe lub mniejsze okruchy skał odry­wają się i tworzą u podnóża gór piargi. Tu okruchy są jeszcze kanciaste i duże. Uprowadza je stąd lód, woda i wiatr, rozdrabniając je i oszlifowując tym bardziej im dłuższa jest droga, którą okruchy przebywają. Na wybrzeżu morza i w wydmach większość okruchów ma już tylko wielkość bardzo drob­nego piasku, o ziarnach całkowicie kulistych i gładkich. Kruszywo otoczakowe w różnych postaciach znajdujemy wszędzie poza masywami skalnymi. Im dalej od masywów, tym więcej różnych skał (do 20 rodzajów i więcej) i minerałów różnego pochodzenia składa się na kru- szywo. W Polsce występują na północ od linii Wrocław — Kielce — Lublin wyłącznie tylko otoczaki (polodowcowe ze Skandynawii), przy czym w ok. 50°/o są to okruchy granitowe i gnejsowe, resztę zaś stanowią głównie okruchy piaskowcowe, wapieniowe i porfirowe, ale spotyka się również dioryty, ba­zalty i in. W pobliżu masywów skalnych na południu Polski przeważają okruchy skał tworzących masyw. Kruszywa otoczakowe występują zawsze w postaci naturalnej mieszanki żwirów i piasków z domieszką kamieni i pyłów. Dla celów betoniarstwa od­różniamy: pospółki, czyli mieszanki żwiru i piasku, żwiry odsiane z pospółki, piaski pierwotne lub uzyskane z pospółki przez odsianie. Kamienie są używane tylko wyjątkowo w całości; z reguły są łamane i wówczas zalicza się je do kategorii kruszyw łamanych. Pyły tole­rowane są tylko w małych ilościach jako „zanieczyszczenia"; nadmiar pyłów w razie potrzeby usuwa się przez mycie kruszywa.